مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
125
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
در اختيار نداشت ؛ هر روز 50 ورق مىنوشت ، تا اينكه همهء « طبيعيات » و « الهيات » شفا و سپس بخشى از « منطق » را به پايان آورد . جوزجانى در جاى ديگرى از سرگذشت ابن سينا مىگويد من بيست و پنج سال در خدمت و مصاحبت او بودم و هرگز نديدم كه هرگاه كتاب تازهاى به دستش مىرسيد ، آن را از آغاز تا پايان بخواند ، بلكه يكباره به قسمتهاى دشوار و مسائل پيچيده آن و نظريات نويسندهء كتاب مىپرداخت تا به مرتبهء وى در آن دانش و درجهء فهم او پى ببرد » . براى آگاهى از مجموعهء نوشتههاى اصيل ابن سينا و نوشتههاى منسوب به وى ، اكنون فهرست جامعى به كوشش يحيى مهدوى در دست است كه ما را از همهء كوششهاى ديگر در اين راه بىنياز مىسازد ( نك : مهدوى ، فهرست نسخههاى مصنفات ابن سينا ) . در اين فهرست 131 نوشتهء اصيل از ابن سينا و 111 اثر منسوب به وى يا نوشتههايى با عنوانهاى ديگر معرفى شده است . « 1 » [ 23 ] ابن يمين شبرغانى ، معروف به آكه « * » مولانا آكه شبرغانى ، متخلّص به ابن يمين ، از مفاخر علما و شعراى خوشنام جوزجان در قرن 10 ه . ق . است . در شهر شبرغان تولّد يافت و تحصيلات دينى و عرفانى خود را در جوزجان در محضر استادان فاضل و دانشمند به پايان رسانيد . ازآنجاكه صوفى مشرب بود ، به ماوراءالنهر رفت و در محضر مولانا خورد كاشانى مبادى تصوّف و طريقت را آموخت . سپس براى تكميل طريقهء خويش به خدمت مولانا عزيز الدّين بلخى رسيد و از محضر او كسب فيض كرد . آكه در سنين كهولت به جوزجان بازگشت ، در آن شهر خانقاهى ساخت و طريق ارشاد را دنبال كرد . وى در شعر و ادب پايگاه والايى
--> ( 1 ) - ر . ك : دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 4 ، صص 1 - 6 ؛ تلخيص و حذف منابع . ( * ) - آكه يا اكه : ظاهرا واژهاى تركى است ، به معناى برادر .